Trang chủ
Công an thu giữ điện thoại là vấn đề khiến rất nhiều người dân băn khoăn, lo lắng và thậm chí tranh cãi khi tiếp xúc với lực lượng chức năng. Có bao giờ bạn tự hỏi: vì sao có lúc công an được quyền giữ, kiểm tra điện thoại, nhưng có lúc lại bị coi là trái luật? Quyền riêng tư của công dân được pháp luật bảo vệ đến đâu trong những tình huống này? Bài viết trên website An ninh và Đời sống sẽ nói thẳng, nói rõ, phân tích cụ thể từng căn cứ pháp lý, giúp bạn hiểu đúng để làm đúng, biết hợp tác khi cần thiết và kiên quyết bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Hãy đọc kỹ, để lại bình luận chia sẻ quan điểm và lan tỏa bài viết này đến nhiều người hơn.
Quyền riêng tư của công dân được pháp luật bảo vệ như thế nào?
Nguyên tắc nền tảng về bảo vệ đời sống riêng tư
Phải khẳng định rõ ngay từ đầu: pháp luật Việt Nam bảo vệ rất chặt chẽ quyền riêng tư, bí mật cá nhân của công dân. Điện thoại di động không chỉ là tài sản, mà còn là nơi lưu giữ thông tin cá nhân, hình ảnh, liên lạc, dữ liệu riêng tư của mỗi người.
Khoản 1 và khoản 2 Điều 38 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định rõ: đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng hay công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Quy định này thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Nhà nước: tôn trọng quyền con người, quyền công dân, không ai được tùy tiện xâm phạm đời sống riêng tư của người khác.
Điện thoại không phải muốn kiểm tra là kiểm tra
Không chỉ Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 tại Điều 12 cũng nhấn mạnh: không ai được xâm phạm trái pháp luật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác.
Điều này có nghĩa, về nguyên tắc chung, Công an thu giữ điện thoại hay kiểm tra nội dung điện thoại của công dân không thể thực hiện tùy tiện, không thể dựa trên cảm tính hay suy đoán chủ quan. Mọi hành vi can thiệp đều phải có căn cứ pháp luật rõ ràng.
Chính vì thiếu hiểu biết những nguyên tắc này mà ngoài thực tế, không ít người dân lúng túng, lo sợ, thậm chí phản ứng gay gắt khi bị yêu cầu giao nộp điện thoại, dẫn đến hiểu nhầm, tranh cãi không đáng có.
Xem thêm: Lái Xe Gây Tai Nạn Bỏ Trốn: Cái Giá Phải Trả Quá Đắt
Ảnh Hưởng Truyện Tranh Manga Đến Trẻ Em Việt Nam Hiện Nay
Hai trường hợp Công an được thu giữ, kiểm tra điện thoại theo luật định
Trường hợp thứ nhất: Điện thoại là tang vật của vi phạm hành chính
Trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính, pháp luật cho phép Công an thu giữ điện thoại nhưng không phải trong mọi tình huống.
Theo khoản 5 Điều 119 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, người có thẩm quyền được khám đồ vật khi cần ngăn chặn kịp thời vi phạm hoặc để bảo đảm việc xử lý vi phạm hành chính. Điện thoại di động được coi là một loại đồ vật và chỉ được khám khi có căn cứ hợp pháp.
Khoản 1 Điều 128 của Luật này nêu rất rõ: việc khám đồ vật chỉ được tiến hành khi có căn cứ cho rằng trong đồ vật đó có cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
Nói một cách dễ hiểu, công an không được yêu cầu “đưa điện thoại đây kiểm tra cho biết”. Chỉ khi có dấu hiệu rõ ràng, có căn cứ cho rằng điện thoại đang chứa hình ảnh, video, tin nhắn, dữ liệu liên quan trực tiếp đến hành vi vi phạm hành chính thì mới được phép thu giữ, kiểm tra.
Mục đích của việc này là để ngăn chặn vi phạm kịp thời, thu thập chứng cứ và xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng pháp luật. Đây là ranh giới rất quan trọng mà người dân cần nắm rõ để phân biệt giữa kiểm tra hợp pháp và kiểm tra trái luật.
Trường hợp thứ hai: Điện thoại là vật chứng trong vụ án hình sự
Trường hợp phổ biến và có căn cứ pháp lý chặt chẽ hơn là khi điện thoại được xác định là vật chứng trong vụ án hình sự. Theo Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, dữ liệu điện tử là một trong những nguồn chứng cứ hợp pháp.
Điện thoại di động có thể lưu trữ chữ viết, hình ảnh, âm thanh, video, dữ liệu số. Những dữ liệu này có giá trị rất lớn trong việc chứng minh hành vi phạm tội, xác định người phạm tội, đồng phạm và các tình tiết liên quan.
Điều 99 Bộ luật Tố tụng hình sự tiếp tục khẳng định: dữ liệu điện tử được thu thập từ phương tiện điện tử là nguồn chứng cứ hợp pháp nếu được thu thập đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, Công an thu giữ điện thoại căn cứ vào các điều 88, 89, 90, 107 và 196 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Việc thu giữ nhằm phát hiện, ngăn chặn tội phạm, thu thập và củng cố chứng cứ phục vụ giải quyết vụ án.
Yêu cầu cung cấp mật khẩu có hợp pháp không?
Một điểm rất nhiều người dân thắc mắc là việc yêu cầu cung cấp mật khẩu điện thoại. Điều 196 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định rõ: trong trường hợp cần thiết để kiểm tra, xác minh, khai thác dữ liệu điện tử, cơ quan tiến hành tố tụng có quyền yêu cầu chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp cung cấp mật khẩu, khóa bảo mật.
Đây là yêu cầu hợp pháp, không phải hành vi xâm phạm quyền riêng tư, bởi nó phục vụ trực tiếp cho việc làm rõ sự thật khách quan của vụ án hình sự. Tuy nhiên, yêu cầu này chỉ đặt ra trong khuôn khổ tố tụng, có quyết định, có căn cứ rõ ràng.
Mời các bạn xem video tại Kênh youtube An ninh và Đời sống:
Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
Hiểu đúng để không phản ứng sai
Qua các phân tích trên, có thể thấy pháp luật đã quy định rất rõ ràng, minh bạch. Công an thu giữ điện thoại chỉ hợp pháp trong hai trường hợp: điện thoại là tang vật của vi phạm hành chính hoặc là vật chứng trong vụ án hình sự.
Ngoài những trường hợp này, mọi hành vi thu giữ, kiểm tra điện thoại đều là trái pháp luật. Công dân có quyền từ chối, yêu cầu giải thích căn cứ pháp lý, thậm chí khiếu nại, tố cáo nếu quyền lợi bị xâm phạm.
Tuy nhiên, quyền đi đôi với nghĩa vụ. Khi cơ quan chức năng thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, người dân cần hợp tác nghiêm túc. Việc chống đối, cản trở người thi hành công vụ có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn.
Ứng xử bình tĩnh, đúng mực là chìa khóa
Trong mọi tình huống, thái độ bình tĩnh, tôn trọng pháp luật và ứng xử đúng mực là điều rất quan trọng. Hiểu luật giúp bạn không hoang mang, không bị dẫn dắt bởi tin đồn, đồng thời cũng tránh được những xung đột không đáng có với lực lượng chức năng.
Đó cũng chính là mục tiêu mà website An ninh và Đời sống luôn hướng tới: cung cấp kiến thức pháp luật rõ ràng, thực tế, dễ hiểu, để người dân biết cách tự bảo vệ mình và góp phần giữ gìn trật tự, kỷ cương xã hội.
Hiểu đúng về Công an thu giữ điện thoại không chỉ giúp bạn bảo vệ quyền riêng tư mà còn giúp quá trình thực thi pháp luật diễn ra minh bạch, đúng đắn hơn. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy để lại bình luận chia sẻ suy nghĩ của mình, chia sẻ bài viết cho người thân, bạn bè và tiếp tục theo dõi website An ninh và Đời sống để cập nhật thêm nhiều kiến thức pháp luật thiết thực. Hiểu luật để sống đúng, sống an toàn và góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, văn minh.
Chat với tư vấn viên
Gọi ngay